De indrukwekkende snoek

Snoek - Georg Mittenecker.jfifvrijdag 29 april 2022

De snoek is een grote zoetwatervis die algemeen voorkomt in grote delen van Europa, Aziƫ en Noord-Amerika. Snoeken zijn te vinden in vrijwel alle zoete binnenwateren, maar komen ook voor in brak water. Ook in het waterrijke Flevoland komt de snoek veel voor.

Dit artikel is onderdeel van de extra aandacht die Het Flevo-landschap in 2022 besteedt aan water.

Snoeken zijn echte rovers. Het dier heeft een zeer langwerpig, torpedo-achtig lichaam met kleine vinnen en een kenmerkende snavelachtige bek. De rug- en aarsvin zijn bijna symmetrisch en naar achteren geplaatst. De onderkaak is duidelijk langer dan de bovenkaak en steekt uit. In die kaak zit een indrukwekkende hoeveelheid scherpe tanden waarmee hij zijn prooi bliksemsnel kan grijpen. Snoeken kunnen vijftien jaar oud en maximaal 15 kilo zwaar worden.

Snoek in waterGoed gecamoufleerd
De kleur van de snoek is variabel, maar geeft altijd een goede camouflage, van groenbruin tot grijsbruin met goudkleurige stippen, vlekken of strepen op de flanken, de buik is geelwit. Hoe ouder de vis wordt, hoe meer hij zijn goudgele patronen verliest; oudere exemplaren zijn vaak egaal en donkerder van kleur. De vrouwtjes kunnen een lengte van 1,40 meter bereiken, terwijl de mannetjes niet groter worden dan ongeveer 85 cm.

Geen kieskeurige eter
Snoeken jagen op breed scala aan prooien. Eigenlijk eten ze alles wat in het water zwemt en in hun bek past. Tot een centimeter of tien eten snoeken plankton en klein waterleven. Wordt het dier groter, dan gaat de voorkeur uit naar vis (met name zieke en verzwakte exemplaren die makkelijker zijn te vangen). Maar ook kreeftachtigen, jonge vogels, amfibieën en kleine zoogdieren worden gegeten. Jonge watervogels worden van onderen belaagd en met een snelle uitval gegrepen.

Kannibaal
Snoeken zijn kannibalistisch en eten niet alleen jonge, kleine soortgenoten. Zelfs snoeken van 70 cm zijn niet veilig voor de grotere dieren! Om die reden hebben kleine snoeken voldoende beschutting nodig om veilig voor de andere snoeken op te kunnen groeien. In gezond water is er altijd een reservoir van kleine snoekjes, verborgen in de waterplanten.

Kop eerst
Zodra een snoek een prooi heeft gegrepen, wordt deze zo gemanoeuvreerd dat de kop altijd als eerste naar binnen gaat. Als de snoek een behaarde, gevederde of gestekelde prooi zoals een stekelbaars andersom doorslikt, dan kan de prooi door de tegengestelde veer- of haargroeirichting van de stekels vast komen te zitten. In het ergste geval komen prooi en roofdier vervolgens om van de honger…

Snoek - Georg MitteneckerDe snoek heeft ook een voorkeur voor relatief grote prooien, maar als in de zomer de kleine witvissen en baarzen in enorme hoeveelheden rondzwemmen kan de snoek ook tijdelijk op deze prooien overschakelen. Opvallend is ook dat snoeken graag baarzen eten, die toch flink beschermd lijken te worden door hun stekelige rugvin. Op plaatsen waar alleen stekelbaars en snoek voorkomen kan de snoek ook prima op een dieet van stekelbaars overleven.

Van onderen
Aan de anatomie van de kop is te zien dat snoeken hun prooi vaak van onderen naderen. Snoeken liggen meestal roerloos in het water, verscholen tussen waterplanten, te wachten op passerende prooien. Vervolgens volgt de snoek zijn prooi langzaam (alsof hij sluipt) en slaat hij met een bliksemsnelle uitval toe. Voordat hij zijn prooi grijpt, kromt hij zijn lichaam en gebruikt hij het oppervlak van staart-, rug- en aarsvin om zichzelf tegen af te zetten.

Helder water favoriet
Snoeken jagen voornamelijk op het zicht. In troebel water zullen snoeken - ondanks een ruim aanbod aan voedsel – op den duur verdwijnen. Oudere dieren kunnen in troebel water (waar geen planten in kunnen groeien) nog wel jagen, maar voor de jongere dieren zijn er geen schuilplaatsen meer, wat ze een veel kleinere kans op overleven geeft.

Snoek in waterVoortplanting
Snoeken zetten hun eieren vroeg in het voorjaar af. De lichtgroene eitjes worden niet in nesten afgezet, maar in ondiepe wateren, bij voorkeur ondergelopen weilanden, onbeschermd tegen waterplanten geplakt. Een vrouwtje produceert 15.000 tot 20.000 eieren per kg lichaamsgewicht. De jonge snoeken groeien zeer snel en worden in het eerste seizoen al zo'n tien tot dertig centimeter lang. Mannetjes zijn na twee tot drie jaar volwassen, de grotere vrouwtjes na drie tot vier jaar.

Bejaagde rover
Snoeken zijn indrukwekkende jagers, maar ze worden zelf ook gegeten. Bijvoorbeeld door visetende vogels, zoals aalscholvers, futen, reigers, zaagbekken, visarenden en ijsvogels. Ook een otter haalt zijn neus niet op voor een maaltje snoek.

Flevoland waterland
Stempel 1 - transparantAls natuurbeheerder heeft Het Flevo-landschap dagelijks te maken met water. In onze gebieden bewaken we niet alleen de waterkwaliteit, maar ook het waterpeil en werken we elke dag aan het geschikt houden van natuurgebieden voor de plant- en diersoorten die er leven. Gezond en voldoende water is namelijk een voorwaarde voor gezonde, robuuste en veerkrachtige natuur. Om die reden besteden we in 2022 extra veel aandacht aan alles wat met schoon en gezond water, waterkwaliteit, waterstand, waterleven en waterbeheer te maken heeft. In 2022 draait alles bij ons om welke werkzaamheden we uitvoeren voor de mooiste waterrijke natuur, bijzondere waterdieren, opvallende water-gerelateerde waarnemingen, waternieuws en waterontwikkelingen! Op de themapagina leest u er meer over.

P.s.: Bij de voorjaarseditie van ons magazine 'Natuur Dichtbij' dat rond 1 mei op de mat valt bij onze begunstigers, zit de gratis zoekkaart 'waterdiertjes'. Deze zoekkaart is vanaf mei ook los te koop in onze bezoekerscentra. 

Foto's: Georg Mittenecker, Krzysztof Odziomek en Vladimír Vítek

« Terug

Ontvang onze nieuwsbrief

En blijf op de hoogte van alle activiteiten en nieuwtjes!